Disk Dizileri
RAID Veri Kurtarma
Diziniz degraded ya da offline mı görünüyor? Yeniden oluşturma düğmesine basmadan önce diskleri imajla güvenceye alıyor, yapıyı kontrolcüye bağlı kalmadan yeniden kuruyoruz.
- Gizlilik sözleşmesi (NDA)
- Onayınız olmadan işlem yok
- Bursa’da laboratuvar
Bir RAID dizisi çöktüğünde ekranda genellikle birkaç düğme belirir: rebuild, initialize, force online, yeni dizi oluştur. Hepsi sorunu çözecekmiş gibi görünür ve hepsi, yanlış zamanda basıldığında verinin kalıcı olarak değişmesine yol açabilir. Bu yüzden RAID vakalarında ilk tavsiyemiz hep aynıdır: hiçbir şeye basmadan durun ve durumu kayıt altına alın.
BAMER Bursa olarak işletmelerin sunucularından, iş istasyonlarından ve depolama ünitelerinden gelen disk dizileriyle çalışıyoruz. Bu sayfada önce çöküş anında atılacak adımları, ardından RAID seviyelerine göre risk tablosunu ve laboratuvardaki yöntemimizi anlatıyoruz.
Dizi düştüyse şimdi yapmanız gerekenler: Yönetim arayüzünde gördüğünüz uyarıları telefonla fotoğraflayın ya da log dosyasını dışa aktarın. Sunucuyu işletim sistemi üzerinden, kapatma komutuyla durdurun. Her diski yuvasından almadan önce üzerine o yuvanın numarasını yazın. Arızalı görünen diskler dâhil hiçbirini atmayın veya başka bir sistemde kullanmayın. Son haftalarda hangi diskin ne zaman değiştirildiğini, rebuild başlatılıp başlatılmadığını not edin.
Hangi RAID, ne zaman çöker?
RAID seviyesi, dizinin kaç arızaya dayanabileceğini ve kurtarmanın nasıl planlanacağını belirler. Kısaca:
- RAID 0 hız için kurulur, hiçbir disk kaybını tolere etmez. Dosyalar disklere bölünerek yazıldığından anlamlı sonuç için her diskin okunabilmesi gerekir.
- RAID 1 aynalama yapar. Kurtarması görece kolaydır; asıl iş, ayna koptuktan sonra hangi kopyanın daha güncel kaldığını doğru tespit etmektir.
- RAID 5 eşlik bilgisi sayesinde bir diskin kaybını taşır. İkinci bir disk de sorun çıkardığında birim erişilemez olur; bu genellikle ilk arızanın fark edilmediği durumlarda yaşanır.
- RAID 6 iki disk kaybına kadar dayanır; üçüncü sorun birimi durdurur.
- RAID 10 aynalanmış çiftlerin birleşimidir. Farklı çiftlerden diskler kaybedilebilir, ama aynı çiftin iki üyesi birden giderse birim çöker.
Dizideki diskler çoğunlukla aynı dönemde alınır ve aynı yükle çalışır; bir disk yorulduğunda yanındakiler de yorgun olabilir. Yeniden oluşturma işlemi kalan diskleri baştan sona okuduğu için zayıf bir diskin tam bu sırada pes etmesi şaşırtıcı değildir. Kontrolcü kartının bozulması, yapılandırma bilgisinin kaybolması ve bakım sırasında disk yerlerinin karışması da sık gördüğümüz nedenler arasında.
Ayrıca bilinmesi gereken bir nokta var: kontrolcü arayüzünün bir diski “iyi” olarak göstermesi, o diskin her sektörünün okunabildiği anlamına gelmez. Pek çok çöküş, aylardır sessizce biriken küçük okuma hatalarının yeniden oluşturma sırasında bir anda görünür hâle gelmesiyle başlar. Bu nedenle sağlam sanılan diskler de laboratuvarda ayrıca test edilir.
Kontrolcüye ihtiyaç duymadan yeniden kurmak
RAID kurtarmanın temel fikri basittir: diskler orijinal sistemde zorlanmaz, her birinin birebir kopyası alınır ve dizi bu kopyalar üzerinde yazılımsal olarak birleştirilir. Böylece hatalı bir deneme olsa bile orijinal disklere hiçbir şey yazılmamış olur.
- Disk disk sağlık kontrolü: Fiziksel arızası olan üye önce okunur hâle getirilir; bunun için tek disk kurtarma adımları devreye girer.
- Tüm üyelerin imajı: Kopyalar alındıktan sonra orijinal disklere bir daha dokunulmaz.
- Geometrinin çözülmesi: Disk sırası, blok (stripe) boyutu, eşlik yerleşimi ve başlangıç noktası, disklerdeki üst veriler ve dosya sistemi izleri incelenerek bulunur.
- Sanal dizi: Yapı yazılımla kurulur. Diziden erken düşmüş, dolayısıyla eski veri taşıyan bir üye varsa hesaba katılmaz.
- Birim ve dosyalar: Üzerindeki dosya sistemi açılır, öncelikli klasörler kontrol edilir ve veriler yeni bir depolama ortamına aktarılır.
Getirmeden önce hazırlamanız gerekenler
- Yuva numarasıyla etiketlenmiş tüm diskler (sağlam görünenler de dâhil)
- Sunucu veya depolama cihazının marka-modeli ve RAID kartının adı
- Biliyorsanız RAID seviyesi, disk sayısı ve kullanılan işletim sistemi
- Arızadan önce ve sonra yapılan işlemlerin kısa bir özeti
- Önceliğiniz olan klasör, paylaşım veya sanal makinelerin listesi
Disk sayısı ve kapasitesi arttıkça yalnızca kopyalama aşaması bile uzun sürebilir; fiziksel arızalı üye ya da hatalı rebuild varsa süre daha da uzar. Ön incelemeden sonra size tahmini takvimi ve yazılı teklifi iletiriz. İşiniz duruyorsa en kritik verileri önce teslim edecek şekilde sıralama yapabiliriz. Firmalara yönelik çalışma düzenimiz, gizlilik sözleşmesi (NDA) dâhil, kurumsal veri kurtarma sayfasında anlatılıyor.
- 1
Cihazı ulaştırın
Laboratuvarımıza elden getirin veya kargoyla gönderin.
- 2
Arıza tespiti
Cihazınız incelenir, arızanın türü ve kurtarma ihtimali belirlenir.
- 3
Teklif ve onay
Size net bir fiyat teklifi sunulur; onayınız olmadan işlem yapılmaz.
- 4
Kurtarma
Mümkün olduğunda önce birebir kopya alınır, işlemler kopya üzerinde yapılır.
- 5
Teslim ve imha
Verileriniz teslim edilir, laboratuvardaki kopyalar güvenli şekilde silinir.
RAID vakalarında sık duyduğumuz sorular
Yedek (hot spare) disk devreye girdi ama dizi yine çöktü. Nasıl olur?
Yedek disk devreye girdiğinde otomatik bir yeniden oluşturma başlar. Bu sırada kalan disklerden birinde okunamayan alan çıkarsa işlem yarıda kalır ve dizi düşebilir. Bu durumda hangi diskin hangi anda ne kadar güncel olduğu imajlar üzerinden ayrıca incelenir.
Windows veya Linux’un yazılımsal RAID’iyle kurulmuş diziler için de çalışıyor musunuz?
Evet. Yazılımsal dizilerde yapı bilgisi genellikle disklerin kendisinde tutulur; bu da yeniden kurmayı kolaylaştırabilir. Yaklaşımımız donanımsal dizilerle aynıdır: önce kopya, sonra sanal birleştirme.
Yalnızca bozuk diskleri göndersem yeterli olur mu?
Hayır. Eşlik ve şerit yapısı tüm diskler birlikte değerlendirilerek çözülür; sağlam diskler olmadan dizi yeniden kurulamaz. Lütfen bütün üyeleri, etiketleriyle birlikte getirin.
Kurtarma sürerken sunucuyu yeni disklerle çalıştırabilir miyiz?
Eski diskler bizdeyken sunucunuza yeni disk takıp işletim sistemini kurmanız kurtarmayı etkilemez. Yalnızca eski diskleri yeni kuruluma dâhil etmeyin.
Bu tür kayıpların tekrar yaşanmaması için ne önerirsiniz?
RAID bir yedek değildir: bir dosyayı sildiğinizde ya da fidye yazılımı içeri sızdığında, değişiklik dizinin her üyesine eşzamanlı işlenir. Diziden bağımsız, başka bir ortamda duran ve geri yüklemesi düzenli olarak denenen bir yedek şarttır. Sık yapılan hataları işletmelerin yedekleme hataları yazımızda topladık.
Diziniz bir sunucunun ya da ağ depolama cihazının içindeyse sunucu veri kurtarma ve NAS veri kurtarma sayfalarımız ek ayrıntılar içeriyor.