Kurumsal Sistemler
Sunucu Veri Kurtarma
Dosya sunucusu, ERP veritabanı ya da sanal makineler erişilemez olduğunda önce hangi verinin işinizi durdurduğunu belirliyor, teslimi bu önceliğe göre planlıyoruz.
- Gizlilik sözleşmesi (NDA)
- Onayınız olmadan işlem yok
- Bursa’da laboratuvar
Bir şirkette sunucu durduğunda telefonlar aynı anda çalmaya başlar: muhasebe faturayı kesemez, satış ekibi teklif dosyalarına ulaşamaz, e-posta gelmez. Bu baskı altında BT sorumlusunun ya da firma sahibinin ilk isteği sistemi hemen ayağa kaldırmaktır. Ne var ki aceleyle çalıştırılan bir onarım aracı, kurtarılabilir bir tabloyu çok daha zor bir hâle getirebilir.
BAMER Bursa olarak fiziksel sunucular, sanallaştırma altyapıları ve bunların altındaki disk dizileri üzerinde çalışıyoruz. Bu sayfayı bir karar rehberi gibi kurguladık: önce ilk yarım saatte neler yapılmalı, sonra sorunun hangi katmanda olabileceği, en sonda da kurtarmanın iş sürekliliğinizle nasıl dengeleneceği.
İlk yarım saat için karar listesi
- Belirtiyi kaydedin. Ekrandaki hata mesajlarının, sanallaştırma panelindeki uyarıların ve RAID kontrolcüsü durumunun fotoğrafını alın.
- Yazmayı durdurun. Sorunlu birime yeni veri gitmesini engelleyin; zamanlanmış görevleri ve eşitleme işlerini askıya alın.
- Fidye yazılımı ihtimalini düşünün. Dosya uzantıları değiştiyse ya da fidye notu görüyorsanız sunucuyu ağdan ayırın; kapatmadan önce bizimle konuşun, çünkü bellekteki bazı izler değerli olabilir.
- Onarım komutlarını bekletin. chkdsk, fsck veya xfs_repair gibi araçlar kopya alınmadan çalıştırılmamalı; tutarlılık sağlamak için veri silebilirler.
- Öncelik listesini çıkarın. İşi ilk durduran veri hangisi? Veritabanı mı, paylaşılan klasör mü, belirli bir sanal makine mi?
Sorun hangi katmanda olabilir?
Bir sunucudaki veri, üst üste binmiş katmanların en tepesinde durur. Arıza bunlardan herhangi birinde olabilir ve kurtarma planı buna göre değişir.
Diskler ve dizi
Sunucuların büyük çoğunluğu verilerini bir RAID dizisinde tutar. Dizi düştüğünde üzerindeki her şey birlikte erişilemez olur. Bu durumda işe diskleri tek tek kopyalayıp diziyi sanal ortamda yeniden kurarak başlarız; ayrıntılar RAID veri kurtarma sayfasında.
Sanallaştırma
VMware ESXi veya Hyper-V kullanan ortamlarda veri deposunun dolması, anlık görüntü (snapshot) zincirinin kopması ya da yarıda kalan birleştirme işlemleri sanal makinelerin açılmamasına yol açabilir. Sanal disk dosyaları çoğu zaman yerinde durur; sorun, onları bir araya getiren tanım ve zincir bilgisindedir.
İşletim sistemi ve dosya sistemi
Windows Server veya Linux çalıştıran makinelerde, yazma işlemleri sürerken gelen bir enerji kesintisi ya da UPS’in bataryası tükenmiş olduğu için sistemin sert kapanması, dosya tablosu ve günlük alanları gibi yapıları tutarsız bırakabilir. Harici depolamaya bağlı sunucularda kablo veya anahtar (switch) kaynaklı kopmalar da benzer sonuç doğurur. Belirti olarak birim RAW görünür, paylaşımlar boş gelir ya da sistem açılışta birimi bağlayamaz.
Uygulama verisi
Disk ve dosya sistemi sağlam olsa bile SQL Server, MySQL ya da muhasebe yazılımlarının veritabanı dosyaları tutarsız kalabilir. Bu katman için veritabanı kurtarma sayfamıza bakabilirsiniz. Saldırı sonrası şifrelenmiş sistemlerde ise fidye yazılımı veri kurtarma sayfamızdaki gerçekçi değerlendirme geçerlidir.
Önceliğe göre kademeli kurtarma
Sunucu kurtarmada verinin tamamının bitmesini beklemek zorunda değilsiniz. Disklerin kopyaları alındıktan ve yapı yeniden kurulduktan sonra, sizinle belirlediğimiz listeye göre ilerleriz. Örneğin önce muhasebe veritabanını, ardından günlük işlerin döndüğü ortak klasörleri, en son arşivi teslim edebiliriz. Sanal makineleri isterseniz sanal disk dosyası olarak, isterseniz içindeki klasör yapısıyla alabilirsiniz.
Süre; disk sayısına, kapasiteye, fiziksel hasar olup olmamasına ve sanallaştırma katmanındaki bozulmanın derecesine bağlıdır. Yalnızca mantıksal sorunu olan küçük bir ortam ile çok diskli, fiziksel arızalı bir sistem arasında ciddi fark olur. Ön incelemeden sonra tahmini takvim ve yazılı teklif sunulur; onayınız alınmadan işleme geçilmez.
Gizlilik, sözleşme ve resmî süreç
Sunucular çoğu zaman müşteri kayıtları, personel bilgileri ve ticari sırlar taşır. İsterseniz çalışma başlamadan önce karşılıklı bir NDA (gizlilik sözleşmesi) imzalıyoruz. Sunucudan çıkan bilgiler kurtarma dışında hiçbir amaçla kullanılmaz; veriyi size teslim ettikten sonra bizde kalan çalışma kopyalarını geri getirilemeyecek şekilde temizliyoruz. Kişisel veri içeren sistemlerde nelere dikkat edilmesi gerektiğini veri kurtarmada KVKK ve gizlilik yazımızda anlattık. Kurumsal müşterilerimize yazılı teklif sunuyor ve iş sonunda fatura düzenliyoruz; firmalara özel çalışma düzenimiz kurumsal veri kurtarma sayfasında.
- 1
Cihazı ulaştırın
Laboratuvarımıza elden getirin veya kargoyla gönderin.
- 2
Arıza tespiti
Cihazınız incelenir, arızanın türü ve kurtarma ihtimali belirlenir.
- 3
Teklif ve onay
Size net bir fiyat teklifi sunulur; onayınız olmadan işlem yapılmaz.
- 4
Kurtarma
Mümkün olduğunda önce birebir kopya alınır, işlemler kopya üzerinde yapılır.
- 5
Teslim ve imha
Verileriniz teslim edilir, laboratuvardaki kopyalar güvenli şekilde silinir.
BT ekiplerinden gelen sorular
Sunucumuz hâlâ üretici garantisinde. Önce üreticiye mi başvurmalıyız?
Üretici servisleri genellikle donanımı onarır ya da değiştirir; verinin korunması onların kapsamında olmayabilir ve arızalı diskler değişim sırasında geri alınabilir. Veriniz yedeksizse önce verinin güvenceye alınmasını, ardından garanti sürecini işletmenizi öneririz.
Yedekleme yazılımının ürettiği yedek dosyaları da bozuk çıktı. Onlardan veri alınabilir mi?
Bazı durumlarda evet. Yedek dosyasının yapısı ve hasarın yeri incelenerek içindeki sağlam bölümler çıkarılmaya çalışılır. Hem orijinal diskleri hem de yedek ortamını birlikte değerlendirmek çoğu zaman en iyi sonucu verir.
Kasanın tamamını mı göndermeliyiz?
Genellikle yuva numarasıyla etiketlenmiş diskler yeterlidir. Kontrolcü düzeyinde şifreleme kullanılıyorsa kart veya kasa da gerekebilir; bunu ön görüşmede birlikte netleştiririz.
Kurtarılan sanal makineleri doğrudan yeni sunucumuza aktarabilir miyiz?
Sanal diskleri, yeni ortamınıza alabileceğiniz biçimde teslim etmeye çalışırız. Teslim formatını ön görüşmede belirlersek, BT ekibinizin geri yükleme işi kısalır.
Ekibimiz chkdsk ya da fsck’yi zaten çalıştırdı. Artık geç mi?
Geç değil, ancak daha fazla müdahale etmeyin. Bu araçlar bazı kayıtları silmiş veya dosyaları adsız klasörlere taşımış olabilir. Kalan yapılar imaj üzerinde incelenerek nelerin geri getirilebileceği ortaya çıkarılır; aracın ürettiği günlük çıktısı varsa onu da saklayın.